
Ի՞նչ է «պետությունը»
Մենք հաճախ լսում ենք «Պետություն» բառը: «Պետությունը հարկերը բարձրացրել է», «Պետությունը մեզ պաշտպանում է», «Մեր պետությունն այնքան …» և այլն։
Հարկ է ասել, որ տարբեր մասնագետներ «պետություն» բառի շուրջ ունեն տարբեր տեսակետներ, և յուրաքանչյուրի տեսակետը իր ձևով ճիշտ է: Եթե նրանց հարցնեք ՝ «ի՞նչ է պետությունը», ապա նրանք կտան երկար ու բարդ պատասխան:
Ես ինքս պետություն ասելով հասկանում եմ, որ դա մի տարածք է, որտեղ որոշ մարդիկ (իշխողները) ղեկավարում են այլ մարդկանց (ժողովրդին) նրանց համաձայնությամբ և այդ մարդկանց իսկ շահերի համար:
Շատ հաճախ մարդիկ խառնում են պետություն բառր «երկիր» բառի հետ։ Ճիշտ է, «երկիր» բառը իմաստով մոտ է, բայց այն ավելի լայն է ընկալվում: Պետություն հասկացությունը վերբերում է որոշակի տարածքում հիմնված կառավարման քաղաքական համակարգին, այն դեպքում, երբ երկիր հասկացությունը ավելի շատ վերաբերում է մշակութային, ընդհանուր աշխարհագրական և այլ գործոններին։
1. Պետությունում ոմանք միշտ ղեկավարում են մյուսներին:
Պետության մեջ որոշները միշտ իշխում են, իսկ մյուսները ՝ ոչ: Եթե բոլորը ղեկավարում են բոլորին, կամ էլ հակառակը, դա պետություն չէ:
2. Բնակչությունը պետք է տա իր համաձայնությունը ղեկավարվելու համար:
Պետության մեջ իշխանությունը պետք է լինի լեգտիմ և օրինական:
- Լեգիտիմ իշխանություն – իշխանություն, որը բնակչության աչքում ունի հեղինակություն, և որը բնակչության կողմից համարվում է օրինական և արդար:
- Իրավական իշխանություն – իշխանությունը պետք է ստացված լինի օրինական ճանապարհով, ենթարկվի օրենքին և կառավարի ժողովրդին միայն օրենքի շրջանակներում:
Ժողովրդավարական պետություններում միշտ կան այնպիսի բաներ, ինչպիսին է ընտրությունը: Դրա միջոցով քաղաքացիները ընտրում են նրանց, ում վստահում են ՝ ղեկավարելու այն պետությունը, որում ապրում են:
3. Իշխողները ղեկավարում են պետությունը ՝ ի շահ ժողովրդի:
Եթե իշխողները, որոնց բնակչությունը վստահել է ղեկավարել, պետությունը ղեկավարում են ոչ թե բնակչության շահերի համար, ապա դա արդեն նորմալ պետություն համարվել չի կարող:
Այս ամենը խոսվում է նորմալ պետությունների մասին: Սա չի խոսվում այն պետությունների մասին, որտեղ, օրինակ, բռնապետերը զավքել են իշխանությունը և ղեկավարում են այն առանց ժողովրդի համաձայնության, և ակնհայտորեն ոչ ժողովրդի բարօրության համար:
Պետության պարտադիր առանձնահատկությունները
Ցանկացած նորմալ պետություն պետք է ունենա իր առանձնահատկությունները: Առանց նրանց պետությունը պետություն չէ:
- Տարածք – յուրաքանչյուր պետություն պետք է ունենա իր տարածքը և սահմանը, որտեղ նրա տարածքն ավարտվում է և միանում է այլ պետությունների սահմանների հետ:
- Խորհրդանիշներ – յուրաքանչյուր պետություն պետք է ունենա իր խորհրդանիշները ՝ զինանշան, դրոշ, օրհներգ: Յուրաքանչյուր պետություն պետք է ունենա իր պաշտոնական անունը:
- Անկախություն (ինքնիշխանություն) – յուրաքանչյուր պետություն պետք է վարի անկախ ներքին և արտաքին քաղաքականություն:
- Պետությունը կառավարելու համար ստեղծվում են հատուկ մարմիններ և պաշտոններ – Նախագահը, Թագավորը, Ազգային ժողովը, Պետդուման, Ոստիկանությունը, և այլն ՝ սրանք ղեկավարում են պետությունը և տարբեր գործառույթներ են իրականացնում պետության մեջ:
- Միայն պետությունը կարող է օրենքներ ստեղծել իր տարածքում:
- Միայն պետությունն իրավունք ունի բնակչությանը ստիպել ենթարկվել օրենքներին:
- Իր տարածքում պետությունն իրավունք ունի թողարկել իր արժույթը, հավաքել հարկեր և տուրքեր:

Պետության սահմանումը
Պետությունը մինչև այսօր չունի իր գլոբալ սահմանումը, այսպիսով կներկայացնեմ դրանցից ոմանք։
- «Պետությունը մի խավի մյուսի կողմից ճնշելու մեքենա է, մյուս ենթակա դասերը մեկ դասի ենթակայության տակ պահելու մեքենա» – Վ. Լենին
- «Պետությունը մարդկանց բոլոր մտավոր և բարոյական շահերի կենտրոնացումն է» – Արիստոտել
- «Պետությունը պարտադիր քաղաքական կազմակերպություն է կենտրոնացված կառավարմամբ, որը որոշակի տարածքում հաստատում է լեգիտիմ ուժի օգտագործման մենաշնորհ» – Մ․ Վեբեր
- «Պետությունը հատուկ և բավականին կայուն քաղաքական միավոր է, որը ներկայացնում է բնակչությունից առանձնացած իշխանության և ադմինիստրացիայի կազմակերպությունը, հավակնում է սահմանված տարածքը և բնակչությանը (առանց վերջինիս համաձայնության) կառավարելու (գործողությունների կատարման պահանջի) գերագույն իրավունքին և ունի դրա համար անհրաժեշտ ուժ և միջոցներ» – Գրինին
- Առաջինի հետ ես ընդանրապես համաձայն չեմ, քանի որ նորմալ պետությունը պետք է լինի օրինական և մարդիկ չպետք է ապրեն վախի մեջ։ Ես համարում եմ դա ոչ նորմալ։
- Երկրորդի հետ համաձայն եմ, բայց մասնակի, քանի որ կարծում եմ, որ պետությունը ավելի շատ իր մեջ ներառում է մարդկանց և իշխանության փոխազդեցությունը, ոչ այնքան նրանց շահերը։
- Երրորդի հետ արդեն լիովին համաձայն եմ, բայց
- ինձ ամենաշատը դուր եկավ չորրորդը, քանի որ այն նշում է վեր նշված բոլոր կետերը, և գրված է շատ հեշտ և հասկանալի, Գրինինի շնորհիվ ես շատ լավ պատկերացրեցի և հասկացա թե ինշ է պետությունը։