Էներգիա, ֆիզիկական մեծություն է, որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։
Մեր շուրջը շարունակ ինչ որ բան է տեղի ունենում:
Քայլում են մարդիկ, թռչում են ճնճղուկները, փչում է քամին, ընթանում են մեքենաները: Նույնիսկ այն պահին, երբ մենք նստած ենք համակարգչի առաջ, մեր աչքերը շարունակ շարժվում են աջ ու ձախ, բաբախում է սիրտը, իսկ արյունը կատարում է իր պտույտը մեր մարմնով մեկ: Առանց էներգիայի այդ երևույթները գոյություն ունենալ չեն կարող:
Էներգիան ընդունված է չափել ջոուլներով (Ջ) հայտնի ֆիզիկոս Ջ. Ջոուլի անունով, որը հայտնաբերել է, որ ջերմությունը նույնպես էներգիայի ձևերից մեկն է:
Գոյություն ունեն էներգիայի այլ բազմաթիվ տեսակներ՝ ջերմային, գրավիտացիոն, էլեկտրական, քիմիական, ճառագայթային, միջուկային, պայծառ և այլն:
Ջերմային էներգիա
Մարդիկ շատ վաղուց օգտագործում են վառելանյութերի այրումից առաջացող ջերմային էներգիան: Որպես վառելանյութ օգտագործում են քարածուխը, տորֆը, նավթը, բենզինը, մազութը, բնական գազը:
Գրավիտացիոն էներգիա
Երկրի և Արևի նման խոշոր օբյեկտները ստեղծում են ինքնահոս և գրավիտացիոն էներգիա ՝ ձգողականություն։
Էլեկտրական էներգիա
Ներկայումս մարդկության կողմից ամենաշատ օգտագործվող էներգիան էլեկտրական էներգիան է: Էներգիայի այլ տեսակների հետ համեմատած` էլեկտրական էներգիան ունի մի շարք առավելություններ. հեշտությամբ և քիչ կորուստներով տեղափոխվում է մեծ հեռավորություններ, ինչպես նաև էլեկտրական սարքերում կարող է փոխակերպվել էներգիայի այլ տեսակների: Էլեկտրական էներգիա ստանում են տարբեր տիպի էլեկտրակայաններում ՝ հիդրոէլեկտրակայաններում, ջերմաէլեկտրակայաններում, հողմաէլեկտրակայաններում, արևի մարտկոցներում և այլն:
Քիմիական էներգիա
Քիմիական էներգիան անջատվում է տարբեր նյութերի միջև տեղի ունեցող քիմիական ռեակցիաների հետևանքով, ցանկացած վառելիքի այրման ժամանակ: Քիմիական էներգիայով են աշխատում, օրինակ, էլեկտրական մարտկոցները:
Ճառագայթային էներգիա
Երկրի վրա կյանքը պայմանավորված է Արեգակից ստացվող ճառագայթային էներգիայով: Այդ էներգիան ծախսվում է երկրագնդի տաքացման համար, իր շնորհիվ է տեղի ունենում ջրի մեծ շրջապտույտը, առաջանում քամիները, օվկիանոսային հոսանքները: Արեգակնային էներգիան կլանվում է բույսերի կողմից, օգտագործվում ֆոտոսինթեզի համար:
Միջուկային էներգիա
Միջուկային էներգիան անջատվում է որոշ նյութերի (ուրան, պլուտոնիում) ատոմային միջուկների ճեղքման ընթացքում: Ատոմային էլեկտրակայաններում այդ էներգիայի հաշվին էլեկտրաէներգիա է արտադրվում: Ատոմային էլեկտրակայան գործում է նաև Հայաստանում՝ Մեծամորի ատոմային էլեկտրակայանը:
Պայծառ էներգիա
Լույսը կոչվում է պայծառ էներգիա: Երկիրն իր էներգիայի մեծ մասը ստանում է Արևի լույսից:
Էներգիայի պահպանման և փոխակերպման օրենք:
էներգիան երբեք չի ստեղծվում կամ ոչնչացվում, այն փոխվում է միայն մի տարածքից մյուսը:
***
- Քամին, այսինքն օդի շարժումն օժտված է կինետիկ էներգիայով:
- Էլեկտրական էներգիան մեր տուն է հասնում մալուխներով:
- Նավթը, գազը, վառելափայտը և վառելիքի մյուս տեսակներն օժտված են քիմիական էներգիայով:
- Էլեկտրական լուսավորող սարքերն արձակում են լուսային էներգիա:
- Ցանկացած իր, որը կարող է ընկնել, օժտված է պոտենցիալ էներգիայով: Որքան բարձր է այն գտնվում, այնքան մեծ է պոտենցիալ էներգիան (այնքան երկար ճանապարհ է այն կտրելու):
- Ձգված աղեղն օժտված է պոտենցիալ էներգիայով, իսկ արձակված նետը՝ կինետիկ:
- Լապտերի մեջ գտնվող մարտկոցներն օժտված են քիմիական էներգիայով:
- Կրակն արձակում է ջերմային ու լուսային էներգիա:
- Ցանկացած շարժվող մարմին օժտված է կինետիկ էներգիայով։
- Հոսող ջուրն օժտված է կինետիկ էներգիայով:
- Թռչող թռչունն օժտված է կինետիկ էներգիայով:
- Ածուխն իր մեջ պահում է քիմիական էներգիա՝ պոտենցիալ էներգիայի ձևերից մեկը:
Սառա Սարդարյանի բլոգ 